You are here:

Vốn chủ sở hữu là gì? Công thức tính vốn chủ sở hữu chuẩn nhất

08/07/2024
Vốn chủ sở hữu là gì

Hiểu rõ về vốn chủ sở hữu giúp bạn nắm vững tình hình tài chính của doanh nghiệp. Đó cũng là cơ sở để đánh giá hiệu quả hoạt động và khả năng tài chính dài hạn. Vậy vốn chủ sở hữu là gì và làm thế nào để tính toán một cách chuẩn xác? Hãy cùng TIN Holdings khám phá trong bài viết dưới đây nhé.

Vốn chủ sở hữu là gì?

Vốn chủ sở hữu là phần tài sản ròng của doanh nghiệp thuộc về các cổ đông hoặc chủ sở hữu sau khi đã trừ đi các khoản nợ phải trả. Đây là nguồn vốn do các cổ đông hoặc chủ sở hữu đầu tư vào doanh nghiệp và được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán

Vốn chủ sở hữu là gì

Vốn chủ sở hữu là gì?

Vốn chủ sở hữu bao gồm vốn góp của cổ đông, lợi nhuận giữ lại (phần lợi nhuận chưa phân phối cho cổ đông) và các quỹ dự trữ. Vốn chủ sở hữu phản ánh mức độ tài chính tự chủ của doanh nghiệp. Cùng với đó, loại vốn này cũng là yếu tố quan trọng trong việc đánh giá sức mạnh tài chính của một công ty.

Các thành phần của vốn chủ sở hữu

Vốn chủ sở hữu đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá sức mạnh tài chính và khả năng tự chủ của doanh nghiệp. Để hiểu rõ hơn về vốn chủ sở hữu, chúng ta cần nắm bắt các thành phần cấu thành nên nó.

Vốn đầu tư của chủ sở hữu

Số tiền, giá trị tài sản mà chủ sở hữu hoặc cổ đông đóng góp vào công ty để sở hữu hay đồng sở hữu doanh nghiệp được gọi là vốn đầu tư của chủ sở hữu. Khi nhắc tới vốn chủ sở hữu thì không thể không nhắc để loại vốn này. Vốn đầu tư của chủ sở hữu bao gồm hai loại chính như sau:

  • Vốn cổ phần: Số vốn thực tế mà các cổ đông đóng góp, được quy định trong điều lệ công ty. Chúng được ghi nhận theo mệnh giá cổ phiếu, hình thành nên vốn cổ phần.
  • Thặng dư vốn cổ phần: Khoản tiền chênh lệch mà doanh nghiệp thu được sau khi phát hành cổ phiếu, gọi là thặng dư vốn cổ phần.
Vốn đầu tư của chủ sở hữu

Vốn đầu tư của chủ sở hữu

Như vậy, vốn đầu tư của chủ sở hữu là một thành phần quan trọng trong cấu trúc vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Nó đóng vai trò then chốt trong việc xác định sự bền vững và khả năng phát triển của công ty.

Lợi nhuận của hoạt động kinh doanh

Khoản lợi nhuận sau thuế chưa chia cho các cổ đông và thành viên liên doanh được gọi là lợi nhuận của hoạt động kinh doanh. Lợi nhuận này bao gồm:

  • Các loại quỹ: Lợi nhuận trong năm được trích lập thành nhiều loại quỹ khác nhau như quỹ dự phòng tài chính, quỹ đầu tư phát triển,… Mỗi loại quỹ có quy định trích lập riêng tùy theo mục đích và tỷ lệ trích lập không vượt quá giới hạn pháp luật.
  • Lợi nhuận chưa phân phối: Đây là phần lợi nhuận còn lại chưa được chia cho các bên trong doanh nghiệp.
Lợi nhuận của hoạt động kinh doanh

Lợi nhuận của hoạt động kinh doanh

Tóm lại, lợi nhuận là yếu tố quan trọng trong việc duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Lợi nhuận của hoạt động kinh doanh còn góp phần vào sự ổn định tài chính và khả năng đầu tư cho tương lai.

Chênh lệch tài sản và tỷ giá

Chênh lệch tài sản và tỷ giá là các thành phần không thể thiếu trong vốn chủ sở hữu. Các thành phần này bao gồm:

  • Chênh lệch đánh giá lại tài sản: Phát sinh từ việc đánh giá lại giá trị của các tài sản hiện có của doanh nghiệp. Những tài sản này bao gồm tài sản cố định, bất động sản đầu tư, hàng tồn kho và các tài sản khác. 
  • Chênh lệch tỷ giá hối đoái: Xuất hiện trong quá trình thực hiện các giao dịch mua bán, trao đổi bằng ngoại tệ, đánh giá các loại tiền tệ gốc ngoại tệ hoặc chuyển đổi báo cáo tài chính từ ngoại tệ sang đồng tiền quốc gia.
Chênh lệch tài sản và tỷ giá

Chênh lệch tài sản và tỷ giá

Những yếu tố này thể hiện tính minh bạch và chính xác trong báo cáo tài chính. Chúng còn là cơ sở quan trọng để quản lý rủi ro và đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Các nguồn khác

Cổ phiếu quỹ đóng vai trò quan trọng trong chiến lược tài chính của doanh nghiệp. Với giá trị được tính dựa trên số lượng cổ phiếu mua lại và các chi phí liên quan.

  • Cổ phiếu quỹ: Đây là số cổ phiếu mà một doanh nghiệp mua lại. Nó bao gồm cả giá của cổ phiếu tại thời điểm mua lại và các chi phí phát sinh liên quan.
  • Nguồn vốn được sử dụng cho các mục đích như đầu tư xây dựng, kinh phí cho các dự án sự nghiệp. Bên cạnh đó là các nguồn tài chính khác đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động phát triển của doanh nghiệp.
Các nguồn khác

Các nguồn khác

Đồng thời, việc quản lý và sử dụng các nguồn vốn như đầu tư xây dựng, các nguồn tài chính khác cũng rất quan trọng. Đặc biệt trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trên thị trường.

Công thức tính vốn chủ sở hữu chuẩn nhất

Trong phân tích tài chính của một doanh nghiệp, vốn chủ sở hữu là một chỉ số quan trọng được tính toán cụ thể như sau:

Vốn chủ sở hữu = Tổng tài sản doanh nghiệp (ngắn hạn + dài hạn) – Tổng nợ phải trả

  • Tài sản ngắn hạn: Loại tài sản này bao gồm các tài sản có thể chuyển đổi thành tiền mặt hoặc tiêu thụ trong vòng một năm. Ví dụ như hàng tồn kho, khoản phải thu từ khách hàng,… 
  • Tài sản dài hạn: Chúng bao gồm tài sản mà doanh nghiệp dự kiến sử dụng lâu dài như tài sản cố định, bất động sản đầu tư.
  • Tổng nợ phải trả: Đây là tổng số tiền mà doanh nghiệp phải trả lại trong tương lai. Nó có thể bao gồm cả nợ ngắn hạn và nợ dài hạn đối với các bên thứ ba. Chẳng hạn như các khoản vay ngân hàng, các khoản nợ phát sinh từ các giao dịch mua sắm hoặc chi phí phát sinh khác.

Công thức này giúp đánh giá mức độ sử dụng vốn và khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Nó còn cung cấp thông tin quan trọng về cấu trúc vốn và rủi ro tài chính của doanh nghiệp trong dài hạn.

Công thức tính vốn chủ sở hữu chuẩn nhất

Công thức tính vốn chủ sở hữu chuẩn nhất

Ví dụ:

Trong năm tài chính gần đây, công ty ô tô X có tổng tài sản là 500 triệu đồng. Chúng bao gồm hàng tồn kho trị giá 150 triệu đồng và các tài sản cố định như máy móc, thiết bị trị giá 300 triệu đồng. Đồng thời, công ty cũng có các khoản phải thu từ khách hàng là 50 triệu đồng.

Tuy nhiên, công ty X đang phải đối mặt với các khoản nợ phải trả. Khoản nợ này gồm khoản vay ngân hàng 200 triệu đồng và các khoản nợ khác là 100 triệu đồng, tổng cộng là 300 triệu đồng.

  • Áp dụng công thức vốn chủ sở hữu: 500 triệu đồng – 300 triệu đồng = 200 triệu đồng.

Do đó, vốn chủ sở hữu của công ty X là 200 triệu đồng. Điều này cho thấy phần sở hữu của các cổ đông và chủ sở hữu trong công ty sau khi trừ đi các khoản nợ. Nó là một chỉ số quan trọng để đánh giá khả năng thanh toán và sự ổn định tài chính của công ty X trong thời gian tới.

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự biến động vốn chủ sở hữu

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự biến động vốn chủ sở hữu đóng vai trò quan trọng. Đặc biệt trong việc hiểu rõ sự ổn định và khả năng tài chính của một doanh nghiệp. Việc phân tích, đánh giá sự ảnh hưởng của những yếu tố này giúp dự đoán, quản lý rủi ro tài chính trong dài hạn.

Vốn chủ sở hữu giảm

Để hiểu rõ hơn về những yếu tố làm giảm vốn chủ sở hữu của một doanh nghiệp. Ta cần xem xét các tình huống và chi tiết cụ thể trong phân tích tài chính.

  • Lỗ lũy kế: Khi doanh nghiệp ghi nhận lỗ liên tục qua các kỳ kế toán. Điều này có thể làm giảm vốn chủ sở hữu do lỗ được trừ vào.
  • Cổ tức trả cho cổ đông: Khi doanh nghiệp trả cổ tức cho cổ đông, số tiền này được trích từ lợi nhuận sau thuế, làm giảm lượng vốn chủ sở hữu.
  • Mất giá tài sản: Nếu các tài sản của doanh nghiệp mất giá hoặc không còn giá trị sử dụng. Giá trị của chúng có thể giảm khiến vốn chủ sở hữu bị ảnh hưởng.
  • Chi phí phát sinh không dự tính: Các chi phí không dự tính cũng có thể làm giảm vốn chủ sở hữu. Chẳng hạn như chi phí phát sinh từ rủi ro, chi phí phát sinh từ tranh chấp pháp lý .
  • Lượng nợ phải trả tăng lên: Nếu doanh nghiệp tăng cường vay nợ hoặc không thể thanh toán nợ một cách hiệu quả thì lương nợ phải trả tăng. Điều này có thể dẫn đến sự giảm sút của vốn chủ sở hữu.
  • Mất cân bằng giữa tài sản và nợ: Tình trạng này xảy ra khi tổng nợ phải trả vượt quá tổng tài sản. Từ đó dẫn đến âm vốn chủ sở hữu, làm giảm giá trị của doanh nghiệp.
Vốn chủ sở hữu giảm

Vốn chủ sở hữu giảm

Các yếu tố này thường cần được đánh giá và quản lý một cách cẩn thận. Điều này nhằm mục đích bảo vệ và tăng cường vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trong dài hạn.

Vốn chủ sở hữu tăng

Các yếu tố có thể làm tăng vốn chủ sở hữu của một doanh nghiệp bao gồm:

  • Lợi nhuận tích lũy: Khi doanh nghiệp có lợi nhuận tích lũy qua các kỳ kế toán thì phần này sẽ được tích lũy vào vốn chủ sở hữu, làm tăng giá trị của nó.
  • Phát hành cổ phiếu mới: Khi doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu, số tiền thu được từ việc này sẽ được tính vào vốn chủ sở hữu.
  • Tăng giá trị tài sản: Giá trị vốn chủ sở hữu tăng nếu giá trị các tài sản của doanh nghiệp tăng lên. Tài sản này có thể là tài sản cố định hoặc bất động sản đầu tư.
  • Tối ưu hóa quản lý vốn: Việc này gồm việc tối ưu hóa cơ cấu nợ vốn và sử dụng tài nguyên tài chính một cách hiệu quả.
  • Giảm chi phí và tăng hiệu quả hoạt động: Khi doanh nghiệp giảm chi phí, cải thiện hiệu quả hoạt động, lợi nhuận sau thuế sẽ tăng lên và được tích lũy vào vốn chủ sở hữu.
  • Cải thiện quản lý rủi ro: Việc cải thiện quản lý rủi ro tài chính và các chiến lược quản lý khác có thể giúp tăng cường vốn chủ sở hữu. Điều này thực hiện bằng cách giảm thiểu các khoản chi phí không cần thiết và tăng cường hoạt động kinh doanh.
Vốn chủ sở hữu tăng

Vốn chủ sở hữu tăng

Những yếu tố làm tăng vốn chủ sở hữu là kết quả của sự phát triển bền vững và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Chúng còn phản ánh sự tin tưởng của các nhà đầu tư và cổ đông vào tiềm năng và sức mạnh tài chính của nó. 

Nguồn vốn chủ sở hữu của các loại hình doanh nghiệp 

Các loại hình vốn chủ sở hữu trong các mô hình kinh doanh khác nhau:

  • Doanh nghiệp nhà nước: Vốn hoạt động được đầu tư bởi nhà nước để quản lý và điều hành doanh nghiệp.
  • Công ty trách nhiệm hữu hạn: Vốn từ các thành viên sáng lập công ty đóng góp, có trách nhiệm giới hạn đối với các nghĩa vụ của công ty.
  • Công ty cổ phần: Vốn từ chủ sở hữu doanh nghiệp, cổ đông và thành viên liên doanh, được chia thành cổ phần có giá trị nhất định.
  • Công ty hợp danh: Có ít nhất hai thành viên hợp danh tham gia góp vốn và chịu trách nhiệm về công việc và tài chính của công ty.
  • Doanh nghiệp tư nhân: Vốn do chủ doanh nghiệp đóng góp và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản cá nhân.
  • Doanh nghiệp liên doanh: Vốn hình thành từ sự góp vốn của các doanh nghiệp trong và ngoài nước, hợp tác để thực hiện các dự án và hoạt động kinh doanh chung.
Nguồn vốn chủ sở hữu của các loại hình doanh nghiệp

Nguồn vốn chủ sở hữu của các loại hình doanh nghiệp

Các hình thức vốn chủ sở hữu đa dạng trong các mô hình kinh doanh giúp phản ánh cách tổ chức và quản lý doanh nghiệp. Nó còn thể hiện sự đa dạng về nguồn vốn và trách nhiệm của các bên liên quan.

Sự khác nhau giữa vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu

Vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu là hai khái niệm quan trọng nhưng có những đặc điểm và cơ chế hình thành khác nhau. Dưới đây là bảng so sánh sự khác nhau giữa chúng:

Đặc điểm

Vốn điều lệ

Vốn chủ sở hữu

Định nghĩa Là số tiền mà công ty cổ phần phải cam kết cấp cho cổ đông, được gọi là cổ phiếu. Là số tiền còn lại sau khi trừ đi tổng số nợ phải trả khỏi tổng tài sản của doanh nghiệp.
Người sở hữu Cổ đông của công ty cổ phần Các cổ đông và chủ sở hữu của doanh nghiệp
Tính chất Thường không thay đổi trong quá trình hoạt động kinh doanh. Thay đổi theo thời gian dựa trên lợi nhuận, lỗ, cổ tức và phát hành thêm cổ phiếu.
Cam kết vốn Được cam kết bởi cổ đông khi mua cổ phiếu Không có cam kết cụ thể, được hình thành từ lợi nhuận tích lũy và phát hành cổ phiếu mới.
Quản lý và sử dụng Quản lý bởi công ty để đầu tư vào hoạt động kinh doanh Quản lý bởi doanh nghiệp để duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh
Tính linh hoạt Thường không linh hoạt và khó thay đổi Linh hoạt hơn, có thể điều chỉnh theo nhu cầu của doanh nghiệp
Cơ chế hình thành Được hình thành khi công ty phát hành cổ phiếu ra thị trường để thu hút đầu tư từ cổ đông. Hình thành từ lợi nhuận tích lũy, các khoản cổ tức không phân phối. Khi công ty quyết định phát hành thêm cổ phiếu để mở rộng quy mô hoặc tái cơ cấu vốn.

Bảng so sánh trên giúp hiểu rõ hơn về sự khác nhau giữa vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu. Dù đều là vốn nhưng sau khi so sánh có thể thấy mỗi loại vốn đều có những đặc điểm riêng cần phải lưu ý.

Kết luận

Qua bài viết trên, chắc hẳn bạn đã biết vốn chủ sở hữu là gì và công thức chuẩn nhất để tính vốn chủ sở hữu rồi đúng không nào. Hy vọng bài viết đã mang đến cho bạn những nguồn thông tin bổ ích nhất.