Luật Đầu tư 2025: 5 thay đổi lớn cho nhà đầu tư FDI

Luật Đầu tư 2025 (số 143/2025/QH15) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2026 (riêng Danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện từ 01/07/2026). Luật mới được đánh giá là có nhiều thay đổi theo hướng cải cách thủ tục hành chính, tăng tính linh hoạt và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam.

TẢI MẪU ĐỀ NGHỊ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN ĐẦU TƯ

Đối với doanh nghiệp FDI, đây là một trong những thay đổi pháp lý đáng chú ý liên quan đến:

• trình tự thực hiện thủ tục đầu tư,
• cơ chế quản lý dự án,
• phân cấp thẩm quyền,
• cũng như định hướng chuyển dần từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.

Dưới đây là 5 thay đổi lớn nhất dành cho nhà đầu tư FDI.

1. Xu hướng linh hoạt hơn trong trình tự thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC)

Một trong những điểm được cộng đồng doanh nghiệp FDI và giới tư vấn pháp lý quan tâm nhiều trong Luật Đầu tư 2025 là định hướng thay đổi cách tiếp cận giữa thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC).

Trước đây, nhà đầu tư nước ngoài phải hoàn tất IRC trước khi thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp để được cấp ERC. Tuy nhiên, theo tinh thần cải cách của Luật mới, quy trình xử lý được đánh giá là có xu hướng linh hoạt hơn nhằm tạo điều kiện cho nhà đầu tư chủ động triển khai kế hoạch đầu tư và vận hành doanh nghiệp.

Theo đó, ở một số trường hợp đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường và điều kiện đầu tư theo quy định, nhà đầu tư có thể thuận lợi hơn trong việc thành lập pháp nhân để chuẩn bị hoạt động trước khi hoàn tất toàn bộ thủ tục đầu tư của dự án.

➥ Xem thêm: Dịch vụ thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài

Từ góc độ thực tiễn, nhiều doanh nghiệp đánh giá thay đổi này có thể mang lại một số lợi ích như:

• Chủ động hơn trong việc thuê địa điểm, tuyển dụng nhân sự và chuẩn bị vận hành;
• Giảm thời gian chờ xử lý ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư;
• Tăng tính linh hoạt cho các dự án cần triển khai nhanh tại Việt Nam.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần lưu ý rằng:

• việc triển khai dự án đầu tư vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật;
• IRC vẫn là thủ tục quan trọng đối với nhiều dự án FDI;
• và việc áp dụng thực tế sẽ còn phụ thuộc vào loại dự án, ngành nghề đầu tư cũng như hướng dẫn của cơ quan đăng ký đầu tư tại từng thời điểm.

Do đó, nhà đầu tư nên rà soát kỹ cấu trúc đầu tư và lộ trình triển khai ngay từ đầu để lựa chọn phương án phù hợp, hạn chế phát sinh rủi ro trong quá trình thực hiện dự án tại Việt Nam.

2. Cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện & chuyển dần từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật Đầu tư 2025 là định hướng tiếp tục rà soát, tinh gọn danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhằm giảm bớt rào cản gia nhập thị trường cho doanh nghiệp.

Theo các nội dung sửa đổi và định hướng quản lý mới, một số ngành nghề được xem xét điều chỉnh điều kiện kinh doanh hoặc thay đổi phương thức quản lý theo hướng:

• giảm bớt thủ tục cấp phép ban đầu;
• tăng trách nhiệm tự tuân thủ của doanh nghiệp;
• và đẩy mạnh cơ chế hậu kiểm trong quá trình hoạt động.

Trong thực tế, nhiều lĩnh vực liên quan đến hoạt động dịch vụ như:

• dịch vụ việc làm,
• cho thuê lại lao động,
• đại lý bảo hiểm,
• dịch vụ hỗ trợ thuế/hải quan,
• thẩm định giá…

được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm vì có xu hướng thay đổi điều kiện quản lý hoặc cơ chế triển khai trong thời gian tới.

Từ góc độ doanh nghiệp FDI, xu hướng này được đánh giá có thể mang lại một số lợi ích như:

• giảm áp lực thủ tục ở giai đoạn gia nhập thị trường;
• tăng tính chủ động trong hoạt động kinh doanh;
• rút ngắn thời gian chuẩn bị hồ sơ đầu tư và vận hành.

Tuy nhiên, việc chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm cũng đồng nghĩa doanh nghiệp cần chú trọng hơn đến:

• hệ thống quản trị nội bộ,
• điều kiện vận hành thực tế,
• nghĩa vụ báo cáo,
• hồ sơ lao động, thuế, môi trường,
• cũng như khả năng giải trình khi cơ quan quản lý thực hiện thanh tra hoặc kiểm tra sau cấp phép.

Do đó, thay vì chỉ tập trung vào “xin được giấy phép”, doanh nghiệp FDI hiện nay cần ưu tiên xây dựng mô hình vận hành tuân thủ ngay từ đầu để hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động lâu dài tại Việt Nam.

3. Rút ngắn thời gian cấp phép & mở rộng thủ tục đầu tư đặc biệt (luồng xanh) cho dự án FDI

Một điểm đáng chú ý của Luật Đầu tư 2025 là xu hướng đẩy mạnh phân cấp và tối ưu thời gian xử lý hồ sơ đầu tư, đặc biệt tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế.

Một số nhóm dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên như công nghệ cao, bán dẫn, R&D… được định hướng áp dụng cơ chế xử lý nhanh (“luồng xanh”) để rút ngắn thời gian thẩm định và cấp phép.

Về thực tế triển khai, đây được xem là tín hiệu tích cực giúp nhà đầu tư:

• Chủ động hơn về tiến độ triển khai dự án
• Giảm thời gian chờ xử lý thủ tục
• Tối ưu kế hoạch vận hành và đưa dự án vào hoạt động sớm hơn

Tuy nhiên, thời gian xử lý thực tế vẫn sẽ phụ thuộc vào loại dự án, địa điểm đầu tư và tình trạng hồ sơ cụ thể tại thời điểm nộp.

4. Điều chỉnh thời hạn hoạt động dự án & tăng tính ổn định cho nhà đầu tư

Luật Đầu tư 2025 tiếp tục duy trì định hướng linh hoạt về thời hạn hoạt động của dự án đầu tư:

• Tối đa 50 năm đối với đa số dự án ngoài khu kinh tế
• Có thể lên đến 70 năm tại khu kinh tế, khu công nghệ cao hoặc một số địa bàn, lĩnh vực ưu đãi đầu tư

Ngoài ra, quy định mới cũng theo hướng tạo điều kiện hơn cho việc xem xét gia hạn dự án đối với các trường hợp đáp ứng điều kiện về môi trường, công nghệ và hiệu quả hoạt động.

Một điểm đáng chú ý là một số khoảng thời gian chậm trễ do nguyên nhân khách quan hoặc thủ tục hành chính có thể được xem xét khi đánh giá thời hạn hoạt động dự án.

Về góc độ thực tiễn, đây được xem là thay đổi tích cực giúp nhà đầu tư yên tâm hơn trong các dự án dài hạn, đặc biệt với lĩnh vực hạ tầng, sản xuất và công nghệ cao cần thời gian thu hồi vốn lớn.

5. Hoàn thiện cơ chế quản lý, ưu đãi & bảo đảm đầu tư

Luật Đầu tư 2025 tiếp tục theo hướng tăng tính minh bạch và tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư, đặc biệt với các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và dự án có quy mô lớn.

Một số nội dung đáng chú ý gồm:

• Định hướng mở rộng chính sách ưu đãi cho lĩnh vực công nghệ cao, R&D, bán dẫn…
• Hoàn thiện cơ chế bảo đảm đầu tư và quy định chuyển tiếp cho các dự án đang hoạt động
• Đẩy mạnh số hóa và đơn giản hóa một số thủ tục đầu tư, quản lý đầu tư

Về góc độ thực tiễn, các thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp FDI thuận lợi hơn trong quá trình triển khai và vận hành dự án tại Việt Nam.

Checklist thủ tục thành lập doanh nghiệp FDI theo Luật Đầu tư 2025 (cơ bản)

1. Rà soát điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.
2. Xác định dự án có thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư hay không.
3. Thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp và đăng ký đầu tư theo từng trường hợp cụ thể.
4. Hoàn tất các thủ tục sau cấp phép như:

• Mở tài khoản vốn đầu tư
• Góp vốn đúng thời hạn
• Đăng ký thuế
• Lao động
• Giấy phép liên quan theo ngành nghề hoạt động

Biểu mẫu áp dụng chính (cập nhật theo Luật mới)

Tùy từng loại dự án và nhà đầu tư, hồ sơ thực tế có thể khác nhau. Tuy nhiên, doanh nghiệp thường sẽ cần chuẩn bị: 

• Văn bản đề nghị thực hiện dự án đầu tư (Mẫu theo Nghị định hướng dẫn).
• Tài liệu chứng minh năng lực tài chính của nhà đầu tư.
• Đề xuất dự án đầu tư.
• Giấy tờ pháp lý nhà đầu tư (hộ chiếu/Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh nước ngoài).
• Hồ sơ liên quan đến địa điểm thực hiện dự án, môi trường hoặc ngành nghề có điều kiện (nếu có)  

Lời khuyên thực tế cho nhà đầu tư FDI:

• Nên rà soát điều kiện tiếp cận thị trường trước khi lựa chọn ngành nghề đầu tư.
• Các dự án tại khu công nghiệp/khu công nghệ cao thường thuận lợi hơn về hạ tầng và thủ tục.
• Chuẩn bị sớm hồ sơ tài chính, địa điểm và phương án triển khai sẽ giúp giảm đáng kể thời gian xử lý.
• Do xu hướng chuyển mạnh sang hậu kiểm, doanh nghiệp cần chú trọng tính đồng bộ và thực tế của hồ sơ ngay từ đầu để hạn chế rủi ro phát sinh sau cấp phép.

Kết luận

Các thay đổi của Luật Đầu tư 2025 cho thấy xu hướng tiếp tục cải cách thủ tục và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho môi trường đầu tư tại Việt Nam.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc áp dụng còn phụ thuộc vào loại dự án, lĩnh vực hoạt động và hướng dẫn chi tiết tại từng thời điểm. Vì vậy, doanh nghiệp nên rà soát kỹ điều kiện pháp lý và lộ trình triển khai trước khi thực hiện dự án đầu tư FDI tại Việt Nam.

TIN Holdings khuyến nghị doanh nghiệp tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý để đánh giá cụ thể dự án của mình. Các thay đổi này dự kiến sẽ góp phần đẩy mạnh dòng vốn FDI chất lượng cao vào Việt Nam trong giai đoạn tới.